La Retbutiko
FEL, ĉiam io nova! Por skribi al ni
Indekso
Aktualaj kaj novaj temojĈefa FEL-indekso
Retbutiko
Eldonoj
Ekspedmanieroj
Via konto
Kiel pagi?
La IBAN-sistemo
Kreditkartoj
Adresŝanĝoj
Privilegiaj klientoj

La paŝo senelirejen

  • Verkinto: Jean Codjo
  • Speco: novel(ar)o, FEL
  • Haveblo: En stoko
  • Formoj: libro vinktita €6.00 (-33% ekde 3 eroj), Mobipocket €5.00, ePub €5.00, PDF €5.00
  • Priskribo: Unua verko de Benina aŭtoro, kiu rakontas la unuan kontakton de sia vilaĝo kun la okcidentaj kulturigontoj ... Neteoria trakto, tamen tre inspira!
  • Paĝoj: 44
  • Larĝo: 135 mm
  • Alto: 205 mm
  • Eldonjaro: 2007
  • Pezo: 60 g
  • ISBN: 90-77066-27-6
  • Recenzo:
  • Pritakso
Retmesaĝo de novaj
FEL ĉe Facebook
FEL ĉe Twitter

Ĉarma, originaltema kaj pensiga


esperanto.net/literaturo/mon/codjorakontrec.html

Jean Codjo: La paŝo senelirejen - Dialogo inter surduloj - Aventuro de ŝajnigado

Ĉi tiuj tri noveloj, kun belaj, samstilaj kovriloj, formas iun etan serion. Kvankam ne temas pri la sama ĉefrolulo, la temo estas simila en la tri rakontoj: la interagoj inter afrikanoj kaj blankuloj. Tamen la rakontoj sufiĉe diferencas, interalie, ĉar ili okazas en aliaj historiaj tempoj.

En la unua duono de La paŝo senelirejen Biova kreskas kaj fine, post longa atendado kaj multe da espero -- pere de ceremonio -- iĝas viro. Sed la feliĉo ne longe daŭras ... alvenas "flosanta domo" kun "bruligitaj homoj", kiuj mortigas kelkajn vilaĝanojn. Necesas debatoj pri tio, kiel reagi al tiuj ŝajne nevenkeblaj homoj. Oni decidas, ke Biova iru por lerni ilian lingvon kaj tiel iĝi same inteligenta. Pasis generacioj, kaj kelkaj homoj tre bone adaptis sin al la ĉeesto de la blankuloj, kaj bone lernis, kiel utiligi la bonajn rilatojn kun tiuj riĉuloj. Regas speco de demokratio, sed nur por pruvi al la mondonacantoj, ke indas donaci monon al tiu vilaĝo; venas tiom da mono, ke la ricevantoj preferas aĉeti kastelojn en la blanka mondo ol konstruigi pliajn en la vilaĝo. Tamen la simplaj homoj, kiuj ne havas tiajn rilatojn kun la blankuloj, perdis sian kulturon kaj siajn loĝlokojn, ŝajne, sen elirvojo. Tiel ĉi tiu koloni-etosa rakonto finiĝas sufiĉe negative.

La dua novelo traktas ĝuste tion, kion sugestas la titolo: Dialogo inter surduloj. Kiel infano Dege kreskis ĉe la blankuloj, kaj nun estas "nigra-blankulo". Post jaroj li kiel plenkreska "sukcesinto" revenas de tempo al tempo al la vilaĝo kaj rakontas pri siaj spertoj en Jovotome, la blanka lando. Sed la homoj ne povas kompreni lin, kvankam li ankoraŭ parolas la lokan lingvon, eĉ se miksitan kun iom da francaj vortoj. Ĉe la fino de la novelo la vilaĝanoj komencas uzi la teknikaĵojn de la blankuloj, sed tio ne nepre feliĉigas ilin.

En ĉi tiuj unuaj du rakontoj estas iom da magio, kio starigas demandojn, kiuj pensigas la leganton. Unuflanke, tio donas iom da spico al la rakontoj, sed aliflanke, se la respondoj ankaŭ ĉe la fino ne venas ... tio donas iun ne tre agrablan senton. Tamen kelkaj detaloj, kiuj povus starigi demandojn, fakte eble estas nur mistajpoj ... ekzemple en la unua novelo, la voduo Dan estas unue "blanka virino" kaj du liniojn poste "li".

Aventuro de ŝajnigado ludiĝas en nia epoko de migrado de multaj afrikanoj al okcidentaj landoj. Jeko, la ĉefrolulo, kiu multe similas al la aŭtoro, migras de Afriko al Germanio kaj poste al Kanado. Li volas lerni pri la miraklo de la sukceso de la blankuloj, sed malesperiĝas pro la multaj kontraŭdiraj konstatoj. En Kanado li edziĝas kaj eksedziĝas, kaj ankoraŭ priskribas la malfacilaĵojn kun du aliaj partnerinoj. Ĉu la malfacilaĵoj estiĝis nur pro la kulturaj diferencoj? Unu afero certas por Jeko: estas multe da ŝajnigado en la blankula mondo. Kaj li komencas listigi kaj priskribi plurajn ekzemplojn de tiu ŝajnigado: la mizero en Jovotome kompare al la emo helpi al afrikaj landoj, la hipokrita toleremo, la iluziplena libereco ... Sed li konkludas, ke, tamen, estas pli da similecoj inter la homoj ol da malsimilecoj. Sed estas malfacile tion klarigi al la homoj en lia naskiĝvilaĝo, kiuj konsideras Jovotome daŭre kiel la paradizon sur la tero. Ĉi tiu rakonto estas la

La lingvaĵo de la rakontoj estas sufiĉe flua, sed kio vere ĝenas dum la legado, estas multaj mistajpoj kaj gramatikaj kaj leksikaj eraroj. Ili aperas precipe en la unua novelo, sed ne nur, kaj eĉ en la dorsflanka teksto. Tamen la unuaj du jam unue aperis en la reto en respektive 2001 kaj 2002. Ĉu ne sufiĉe da tempo por provlegigi antaŭ la eldonado?

Konklude, estas ĉarmaj, originaltemaj kaj pensigaj noveloj, kiuj montras iun nekutiman rigardon al la rilato inter blankuloj kaj afrikanoj en diversaj epokoj, sed kiuj, bedaŭrinde, ne ricevis la necesan redaktan atenton.

Heidi Goes

Rakontoj pri kultura ŝoko - aŭ evoluo


retpaĝo

La paŝo senelirejen estas rakonto de la Beninano Jean Codjo, aperinta e-libre. Parte ĝi estas simpla, realisma rakonto pri knabo en afrika vilaĝo en epoko ne precizigita, kiam la vilaĝanoj vivas laŭ tute tradicia meniero. Aliparte ĝi estas alegorieca aŭ stiligite fabela rakonto pri la alveno de eŭropanoj kaj la ŝanĝiĝoj de la afrika socio pro influo el la cetera mondo.

La ĉefa rolulo de la unua parto de la rakonto estas la knabo Biova, kiu atendas kaj poste trapasas sian cirkumcidon por transiri el infanaĝo en junaĝon. Temas interalie pri liaj atendoj koncerne la estontecon. En la dua parto de la rakonto la homoj pli-malpli personigas diversajn kondutojn rilate al la influo de ekstere kaj al la nova socio. Ĝi enhavas sufiĉe amaran kaj satiran priskribon de tielnomata demokratio en Afriko.

La stilo kaj lingvaĵo de la rakonto estas simpla kaj preskaŭ senerara.

Dialogo inter surduloj estas iom alispeca rakonto, kvankam antaŭ en ĝi la ĉefa temo estas la influo de ekstera mondo al la tradicia vilaĝa vivo afrika. En ĝi ni renkontas la vivosorton de Dege, kiu estas vilaĝa knabo. Lia patro iel dum kelka tempo laboras por eŭropanoj, Dege mem lernas ilian lingvon, kaj kiam la eŭropanoj foriras, ili petas permeson venigi kun si Dege'n. Post deko da jaroj en la "blanka lando", li revenas sialanden, kie li ekvivas en urbo kaj nur vizitas la originan vilaĝon. La cetero de la libreto konsistas el liaj laŭvicaj vizitoj en sia hejma vilaĝo kaj rakontoj-prelegoj al la vilaĝanoj pri la moderna aŭ blankula mondo. Okazas ankaŭ vizito de vilaĝano al la urbo de Dege, vizito kiu sufiĉe similas la rakonton Mi vizitis grandan urbon de Gbeglo Koffi.

Supozeble troviĝas iom da membiografia enhavo en la rakontoj de Dege. La aŭtoro mem studis en Eŭropo kaj Kanado kaj edziĝis al kanadanino. Troviĝas en Dialogo inter surduloj interalie bela priskribo pri renkontiĝo kaj enamiĝo al blanka virino.

Mi devis kiel kutime akompani ŝin ĉe marbordo, la tago iom post malheliĝis, ni trinkis ion ĉe la restoracio apud la maro, mi eĉ manĝetis, devis esti tiam iom malhele, oni apenaŭ rekonis iun je dudek metroj de si, mi delonge eksentis ion por ŝi, sed ne volis ofendi, mi ne deziris deklari, mi tamen suferis, ŝi proponis iri iom laŭ la marobordo, mi kapjesis, ĉar vorto ne plu elfluis, ni denove ekbabilis, sed pri nenio, ŝia maldekstra mano malrapide kaj trankvile balanciĝis kaj tute hazarde kontraŭfrapis mian dekstran manon, senvorta interkonsento, niaj ambaŭ manoj haltis kvazaŭ ili havis ion por fari kune, tio ne haltis la normalan paŝadon, kvazaŭ neniu el ni rimarkis tion. (p. 26)

En la vilaĝo la rakontoj de Dege kaŭzas malsamajn pensojn.

Oni ankaŭ scias, ke ne nepre necesas perantoj de amo inter du uloj, kiuj sin amas, ili mem havas decidpovon. Pli gravas la sento por unu la alia. Jen fakte eko de nova revolucio, kiu prave aŭ malprave, profite aŭ malprofite ŝanĝos la pensmanieron en Koaga. "Sed al kio utilos tia revolucio," demandis Medaho sen ricevi konkretan respondon. Ĉiuokaze oni almenaŭ sciis, ke blankulo alimaniere deklaras sian amon, ke bele estas ankaŭ tiamaniere ami. (p. 28-29)

La stilo de Codjo estas plaĉa, precipe kiam li rakontas pri konkretaj okazaĵoj. La prelegado kaj rezonado de Dege kaj la filozofumado pri sociaj ŝanĝoj kaj diferencoj inter afrika kaj alia mondo kelkfoje estas iom sekaj. Precipe en la komenco de la rakonto troviĝas plaĉa ironia tono, kiu poste parte perdiĝas.

(...) sinjoro Dege scipovas la lingvon de la blanka homo, li pro tio estas akowe, homo kun blanka aŭ pura kolo; tiel nomiĝas intelektulo, homo, kiu supozeble estas pli inteligenta, tutsimple ĉar li pensas kiel la blanka homo pensas, manĝas, parolas... Sinjoro Dege estas do blanka homo kun nigra haŭto, sekve li estas gravulo, plej grava ero de fiereco de la Koaga-popolo. Tiel grava iĝas Dege, ke lia vilaĝo ne plu taŭgas por iu tiel civilizita kiel sinjoro Dege. Li vivas kun aliaj blankaj homoj kun nigra haŭto sur nigra tero, kie domoj staras sur aliaj domoj, neniam noktiĝas, ĉar troviĝas etaj rondaj sunoj ĉe ĉiuj enloĝantoj, akvo elfluas el tubo en la muro, alivorte, kie ĉio staras je dispono, kondiĉe ke oni verŝajne esprimu la bezonon. Tie loĝas sinjoro Dege, la gravulo, la intelektulo, la nigra-blankulo... (p. 3-4)

La lingvaĵo en Dialogo inter surduloj estas bona, nur kun kelkaj tajperaroj kaj malmultaj misetoj pri ekzemple refleksivo kaj akuzativo.

Sten Johansson

Pritakso

Steloj:
FEL-kodo Pasvorto (pasvorto forgesita)

Ne pli ol 250 signoj. Eblas uzi iksojn por E-literoj. Se vi faris eraron, pritaksu denove. La malnova versio estos viŝita.