La Retbutiko
FEL, ĉiam io nova! Por skribi al ni
Indekso
Aktualaj kaj novaj temojĈefa FEL-indekso
Retbutiko
Eldonoj
Ekspedmanieroj
Via konto
Kiel pagi?
La IBAN-sistemo
Kreditkartoj
Adresŝanĝoj
Privilegiaj klientoj

Meznokto metropola

  • Verkinto: Krys Ungar
  • Haveblo: En stoko
  • Formoj: libro kudre bindita €9.50
  • Priskribo: La unua poemaro de tiu ĉi elstara poetino. Meditoj pri paco, patrineco...
  • Paĝoj: 112
  • Larĝo: 125 mm
  • Alto: 205 mm
  • Eldonjaro: 1991
  • Stafeto n-ro: 14
  • Pezo: 150 g
  • ISBN: 90-71205-41-X
  • Recenzo:
    • Meznokto metropola estas juvelo (Carlo Minnaja - Heroldo de Esperanto)
    • Ni devas gratuli la eldonejon pri libro, kiu tre meritas serinomon Stafeto (Geoffrey King - La Brita esperantisto)
    • Kiaj trezoraj perloj! Kia frazritma impeto! Kia konvinka prezento! (Gerrit Berveling)
    • Baza, nepre leginda kaj legenda libro. (William Auld)
    • De Antonio Valén: Meznokto metropola.
    • De Gonçalo Neves: Verkaroj tro kompletaj
    • De Henriette Beaupaul: Meznokto ne-tro-pola
  • Pritakso
Retmesaĝo de novaj
FEL ĉe Facebook
FEL ĉe Twitter

Meznokto metropola.


esperanto.net/literaturo/poem/libr/meznoktrec.html

Frandema leganto de esperantaj versoj lernas iom post iom, ke ne ĉio en la kampo de nia poezio hele brilas. Tial, ioma malfido, ioma skeptikemo bonvenas antaŭ ol eklegi novan poemaron: Ĉu ree peza stilo, teda vortotreno, mallerta tekniko kaj misgustaj versoj? Ĉu denove plumpe dehakitaj prozaĵoj sub aspekto de poemoj? Nur tre escepte renkonteblas elstara verko de same eminenta poezia individueco, kia estas Meznokto metropola de Krys Ungar: jen poemkolekto unutire legebla, kiu poiome kaj neeviteble katenas la leganton per kreskanta entuziasmo. Ĉu trous diri, ke ĉi verko altrangas en nia moderna poezio tuj post La turoj de l' ĉefurbo?

Plej ĝueblas en Meznokto metropola la kelkaj ampoemoj, forme diamantaj kaj ŝire sinceraj. Tamen, la pliparton el la verko karakterizas preskaŭ obseda okupiĝo pri sociaj problemoj, kun evidenta naŭzo kontraŭ ĉia maljusto kaj, malgraŭ la dekomenca kvazaŭmoto:

"(...) Kontraŭ l' aksiomoj
de l' teknokratoj kaj de l' borsbordelo
eksonu nia kant' insurekcia"
la tuta libro despertone pesimismas.

La lingvaĵo de la pola aŭtorino montriĝas plastika, supla kaj rafinita, kvankam foje iom tro kunmetema (ekstrem-ekzemple: "mondkomerckonspiroj") kaj malgraŭ la fakto, ke ĉe nure-dure sociaj temoj, la kvalito blinde desupras pro la probabla hastemo forĵeti la galon. Tio ĉi certe ne malhelpas eltrovi perfektajn poemojn kun draste taŭgaj bildoj kaj metaforoj: "Fatrasas ĉio", "frontas sorton plenvizaĝe", "balonoj en bunta arpeĝo", "kiam koro nur inertas / dum korpo mimas en glacia muto", "Edzinoj idĉenitaj"... aŭ elegantan, surprizetan uzon de mal-: "jam malverdas / iama trifoli' al nigra trefo", "Anstataŭ bisoj, malaplaŭd' kresĉendas", "dum pulse en fervojaj suboj / la formikaro malripozas".

Graciplenaj, vibraj aliteracioj ne povas ne sugesti nian unikan Tárkony, fojfoje kvazaŭ ni tenus enmane la poemkolekton de nia granda intimisto:

"Verdveluro-ombre, susurŝvebe
l' arbaro vibris en animoj mondofremdaj,
kiuj pro kompat', per provoj pentraj,
versaj, tonaj, dividis savocele
vizion kun la mondo malespera."

Krome, kiel ne rekoni Tárkony en Aserte? Kiel ne rekoni Auld en Februaro kaj en Nataŝa? Kiel ne rekoni do Boulton -kaj ties virinan prismon- tra la tuta verko?

Evidentas, ke Ungar bone konas la esperantan beletron kaj funde ĉerpis el ĝi por akiri poetan maturecon. Meznokto metropola indas sidi sur la bretaro de ĉiu postulema vers-amanto, kaj espereble la aŭtorino plu fruktivos per eĉ pli bona(j) verko(j). Ĉu estonte? Jes, mi petas.

Menciindas fine la libro mem: la ekstera aspekto elegantas per sia rekta simpleco kaj la litertipoj perfekte taŭgas por poezio. Pli da tiaj libroj, FEL!

Antonio Valén

Verkaroj tro kompletaj


1993
esperanto.net/literaturo/uea/metrobrulrec.html

Meznokto metropola. Krys Ungar. Antverpeno: Flandra Esperanto-Ligo, 1991. 112 p. 21 cm. 22,20 gld.

Manuskriptoj por bruligo. Ljubomir Trifonĉovski (1958- ). Sofio: Pres-Esperanto, 1992. 32 p. 16 cm. 4,50 gld.

Miaj legoj tra la Esperanta poezio spuris plurajn stratumojn de nivelo, talento, lerto, vervo. Ankaŭ diversajn prototipojn de poetoj. Lastatempe mi surprize renkontis novicinon ĉi-metie. Temas pri la albanino Enkela Xhamaj, nur 15-jara. Ŝi apartenas al la tavolo de gvataj bardoj, loĝaj en regionoj de profunda, subtila mondo nepre pripoeminda, kies manipulado de la lingvo tamen (ankoraŭ) ne eminentas, foje eĉ iom lamas. Al tia universo ekzemple apartenas ankaŭ la ukraino Ternavski.

La brita aedino Krys alipolusas. Ŝiaj strofoj ja vitrinas enorman, maturan talenton lingvan kaj versfaran. Ĉi-flanke pravas panegiroj prefacaj kaj recenzaj. Fluas hemistikoj harmonie, kun svarmo da koloroj kaj sonoroj. Agnoskinde. Krys dirigentas bravure tutan orkestron da metroj kaj parnasoj. Aplaŭdinde.

Tamen sin trudas la demando: ĉu tiela enverguro, sufiĉa por ŝin kroni, laŭri, etikedi kaj reklami klasika, ĉu tia vervo pure lingva kuniras samdimensian armaturon ne nur poezian, sed ĉefe poetan. Alivorte: ĉu versarto enorda kaj stiloza nepre titolindas poezio. Aŭ alipense: ĉu la poemoj Krys-aj rivelas iom da novo trans aŭ preter la kutimaj formuloj de Kalocsay kaj Boulton, ĉu ŝi entute iĝis pli ol epigono, eĉ se virtuoza.

Nu, legante la kolekton Krys-an, oni trovas distie stampojn de latento poezia, kun svagaj eroj de tiu aparta mondo kiu aŭreolas kaj samtempe stigmatas la itineron de poetoj. Tiuj trajtoj pleje rimarkindas en la ravaj poemoj Balonoj, Antaŭ la Madono, Iam la blankajn ĉevalojn mi rajdis, i.a. Tie vere senseblas la saporo de aparteco, freŝo kaj memo. Plejparte tamen regas nur efektoj de petardoj stilaj, kiuj per bril-eksplodoj blindumas la vakuon de enhavoj iom kliŝaj. Eĉ ĉeestas tradukoj, miŝmaŝe kun originaloj, ankaŭ rimleteroj kaj rondeloj, ŝimaj heroldoj de poetiko pasintjarcenta. Jen do alia manko ĉi-verka. Krys volis ĉion enmeti. Ĉion sian ĝistiaman. Kvazaŭ opera omnia de debutanto. Tiu strategio sendube stompis la glimadon de la bonaj pecoj menciitaj. Selekto laŭ mi necesas. Precipe se temas pri premieroj.

Inversa parabolo

La disĉiplo preferata de Jesuo analas lian famon pri la nupto en Kanao, kie li kutimojn spitis, bonan vinon spilis epiloge, dum mostaĉon oni sorbis inaŭgure. Iom iel malas Trifonĉovski ĉi-librete. Jen entree balado simpla-ĉarma, kun la ravo de leĝero filigrana, tamen drasta pro suspenso limanta tragikon kaj ŝveba super diroj de koruso, kiu, laŭ kanonoj pure grekaj, rolas kerne. Ĉi-kampe vervas Ljubomir. Fake-fakte. Sekvas tamen fasko da tekstetoj subnivelaj, pendolaj inter kliŝo kaj kiĉo, klopodaj randi la regionojn de liriko, hake prozaj aŭ hajke versaj, sed suple vanaj. Ĉe la fino iomete soras ree la valoro ĉi-kolekta, kiam temas pri babiloj de galinoj. Plia pruvo pri la agro kie plugas lerte ĉi aŭtoro. La teatro. La cetero troas.

-----------

miŝmaŝo = senorda miksaĵo

opera omnia (latine) = kompleta verkaro

Gonçalo Neves

Meznokto ne-tro-pola


n-ro 142 / aprilo 1993
esperanto.net/literaturo/lf/meznoktrec.html

- Ha, vi havas la poemaron de Krys Ungar por recenzi! Ankaŭ mi ĝin tralegis.

- Nu, kaj kiel...?

- En trajno, dum veturo norden.

- Ne, karulino, mi intencis: kiel ĝi plaĉis al vi?

- Belan anglismon vi uzas! Ĝuste, io nekonvinka por mi en tiu poldevena aŭtorino estas ŝia strebo al angleco. En la antaŭparolo (spicita per italismoj) de' Giorgi aludas pri ŝia malfacila infanaĝo. Punkto, fino. Tio ne sufiĉas, laŭ mi; por nei siajn radikojn.

- Eble ili embuskas en tiu titolo: metro pola, mi tro pola... Sed fine, se ŝi fartas pli komforte en angla kostumo, kial ne?

- Ĉu nacieco povas esti nur modo?

- Eble. Kutimoj kungluas popolon pli ol ideologio aŭ religio. Kvankam ekzistas interefiko. Ekzemple judoj estus asimilitaj de longe, se ili ne havus propran gastronomion, kiu gardis ilian diversecon tra la jarmiloj. Kaj tiujn manĝoregulojn fiksis la religio, ĝuste tiucele. Sed kio pri la libro?

- Mi ne komprenas. Kial paroli pri la Biblio, nun?

- Ne pri la Libro temas, sed pri la poemaro de Ungar! Mi ŝatus scii la opinion de virino pri verko de virino.

- Ho, ĉio en tiu libreto estas celita por plaĉi. Tuŝo de arkaismo (aŭ SAT-varianto ?) en la elekto de la vorto "meznokto" anstataŭ "noktomezo". Severa papero virte reciklita, sed kun koketa litertipo. La tuto impresas kiel vitrino de verstekniko, katalogo de ĉiuj eblaj metroj kaj skandoj, salato por ĉiuj gustoj.

- Ĉu nur tio?

- Ne, ne tute. Tuŝis min kelkaj personaj poemoj, aparte tiu dediĉita al pli olda amikino, Joyce.

- Salutkarto via frue venis: / nur eta frazo, preskaŭ senpersona, / kvazaŭ vi jam per ultrasent' divenis, / ke restas nur semajno pasiona / dum mi Kristnaskon festos. (...) (p. 62)

- Jes, ĝuste tiu. - Kaj la cetero?

- La cetero... malmulte. Ja brili ne signifas ori.

- Kio mankas, laŭ vi?

- Profundeco. Sincero anstataŭ sinmontro. Sento, ke la mondo estas senlime interesa, kaj ne reduktiĝas al ni mem. Tiom da aferoj restos por ĉiam nekonataj, neesploritaj, malgraŭ ilia netaksebla valoro... Kaj vera komprenemo, kompato al la homoj, anstataŭ vakua trouzo de hiperboloj pri libero, ribelo, amo.

- Ĉu Krys Ungar entute ne spertas tion, kun tiom da versoj pri Salvadoro, la Golfo-milito, kun reagoj kontraŭ novaj fariseoj?

- Abstraktan homaron facilas ami kaj... ĉion pri ĝi scii. Sed kion ni vere scias pri tiuj realoj? Sociribele bombardi fariseojn per vortoj... ili ja ne legos. Kaj belversi pri ekologio... ni ĉiuj loĝus ekster la grandurboj, se ni povus: unuavice la proletoj.

- Ĉu la feminisma krio de Antaŭ la Madono (p. 52) ne tuŝas vin?

- Tio laŭ mi ligiĝas al certa vivsinteno, tro nematura por homo en ŝia aĝo. Stelulino nepre devas havi princon idealan, vizaĝojn ridetantajn ĉirkaŭ si post akuŝo, se ne ŝi sentas sin trompita (Patrineco, p. 79, Akuŝoj, p. 12, k.a.) Ĉu ŝi vere opinias, ke la vivo devas esti tia? Aŭ ŝi estas tre naiva, aŭ temas nur pri la kutima retoriko por plaĉi al (ge)feministoj. Pli da simpla sincero mi sentas en la senpretenda Nataŝa, kie la naiva stilo plene kongruas kun la temo:

...
manon mian ne bezonas,
timojn de l' patrin' oponas,
provas ĉion plej kuraĝe,
frontas sorton plenvizaĝe
filineto mia kara.

(p. 23)
kaj en unu-du ampoemoj nepre ne en la kiĉa Stelitaj horoj (p. 19): se la povra Sapfo ĝin legus, probable ŝi taksus ĝin parodio!

Ankaŭ Subterfervoja incidento (p. ..) plaĉus al mi, malgraŭ la monstra titolo, se ĝin konsistigus nur la tri unuaj partoj. Ja la tristo seniluzia de la verso denove regis laŭregula ordo ekvilibre fermus la ciklon, lasante en la leganto emoci-vibron, kaj ion por pensi. Bedaŭrinde, la poetino ne kapablis bridi sian egocentrismon, kaj aldoniĝas du paĝoj da vakua galimatio...

- Sed Krys Ungar triumfis ĉe Belartaj Konkursoj, ĉe Internaciaj Floraj Ludoj...

- Ne ĉiuj Florludaj Majstroj egalvaloras, tio estu klara. Nia literaturo estas ankoraŭ tiom juna, ke foje sufiĉas versa facilo, bona teknika rego kaj certa kvanto da demagogio por esti aklamata poeto. Ĉe Ungar mankas profundo, kaj nur forma brilo lumas, sed ne varmigas.

- Vere, vi ŝajnas al mi tro severa. Kaj al alia virino!

- Eble vi pravas. Sed ĉesu diri stultaĵojn pri virinoj aŭ viroj. Poeto estas poeto: ne gravas sekso, temo aŭ stilo, gravas la rezulto, la artverko kiu restu por ĉiam, kiel rava konko marborde, inter algoj kaj rubo. Bunte okulfrapa aŭ ame malkovrenda, gravas ke ĝi estu unika kaj universala.

Sed ion mi trovas nepre laŭdinda ĉe Ungar: el la diversaj lecionoj de Kalocsay ŝi asimilis perfekte unu, la parnasisman prozodion. Ŝian poemaron oni povus konsili al diletantaj versuloj kiel manlibron: en la kampo de novparnasismo ĝi sendube utilus.

- Kaj se vi renkontus persone Krys Ungar, kion vi dirus al ŝi?

- Ke ŝi havas la metion en la mano, tempon kaj inteligenton: tial mi atendas plenfide la momenton kiam ŝi fariĝos vera poeto.

Henriette Beaupaul

Pritakso

Steloj:
FEL-kodo Pasvorto (pasvorto forgesita)

Ne pli ol 250 signoj. Eblas uzi iksojn por E-literoj. Se vi faris eraron, pritaksu denove. La malnova versio estos viŝita.